Yeni Başlayanlar İçin Zen Meditasyonu (Zazen)

Zazen Nedir?

Zazen Japoncada "oturarak meditasyon" demektir ve Zen Budizmi'nin merkezî pratiğidir. Zen sözcüğü, Çince chan üzerinden, meditasyon anlamına gelen Sanskritçe dhyana'dan gelir. Zazende sabit bir duruşta hareketsiz oturur ve rehberli bir ses, gözünde canlandıracağın bir imge ya da ulaşılacak bir hedef olmadan bu ana dikkat edersin.

İki ana Japon okulu da zazen yapar, ancak vurguları farklıdır. Japonya'da 13. yüzyıl öğretmeni Dōgen tarafından kurulan Soto okulu, oturmanın kendisini pratiğin kalbi sayar. Rinzai okulu da zazen oturur ve buna koan çalışmasını ekler; akıl yürütmeyle cevaplanamayan sorular üzerinde bir öğretmenle çalışılır. İkisi de öğretmenleri, toplulukları ve kısa bir yazının yalnızca tanıtabileceği biçimleri olan yaşayan geleneklerdir. Aşağıdakiler, tek başına oturmak için bir başlangıç noktasıdır.

Zazen Duruşu

Zen'de duruş, birçok başka meditasyon türünden daha fazla ağırlık taşır. Bedenin biçimi, yalnızca rahat etmenin bir yolu değil, pratiğin bir parçası sayılır.

• Oturuş. Dizlerin yere dayanabilsin diye sert bir minderin ön üçte birine otur. Tam lotus, yarım lotus, Birmanya duruşu (iki bacak önde kıvrık), bir bank üzerinde diz çökme ya da sandalyede oturma hepsi kullanılır. Sandalyede iki ayağını yere düz bastır ve sırtlıktan uzak otur.
• Omurga. Sırtın dik yükselsin, sanki başının tepesi nazikçe yukarı çekiliyormuş gibi. Çeneni hafifçe içe çek. Birkaç kez yandan yana sallan, sonra ortada dur.
• Eller. Kozmik mudrayı oluştur: Soto biçiminde sol eli sağın üzerine, avuç içleri yukarı bakacak şekilde koy; başparmak uçları hafifçe birbirine değerek göbeğin hemen altında bir oval oluştursun.
• Gözler ve ağız. Gözlerini yarı açık tut, bakışın yaklaşık bir metre ileride yere insin. Ağzını kapat ve dilini damağına, ön dişlerin hemen arkasına dayat.

Soto salonlarında uygulayıcılar genellikle duvara bakarak oturur; Rinzai salonlarında genellikle odaya dönük otururlar. Evde düz bir duvar ya da sakin bir köşe iyi çalışır, çünkü gözlere takip edecek bir şey vermez.

Nefesi Saymak ya da İzlemek

Birçok yeni başlayan nefesi sayarak başlar. Burnundan doğal nefes al ve her nefes verişi sessizce say: bir, iki, üç, ona kadar. Sonra yeniden bire dön. Sayıyı kaybettiğini ya da yirmi yediye kadar saydığını fark ettiğinde, sadece bire dön. Sayıyı kaybetmek başarısızlık değildir; bunu fark etmek pratiğin kendisidir.

Birkaç hafta sonra sayıları bırakıp yalnızca nefesi izleyebilirsin; her nefes alışın ve verişin tüm uzunluğunda kalarak. Nefesi kontrol etme. Bırak duruş onu yerleştirsin ve dikkat, nefesin en net hissedildiği yerde, çoğunlukla alt karında dinlensin.

Düşünceler gelecek, çoğu zaman sürekli bir akış halinde. Zen öğretileri onları sık sık gökyüzünden geçen bulutlara benzetir: onları kovalamana ya da engellemene gerek yok. Düşündüğünü fark et, düşünceyi bırak ve sayıya ya da nefese dön. Kaşıntılar, ağrılar ve kıpırdama isteği için de aynısı geçerli. Rahatsızlık yalnızca huzursuzluk değil de keskinse, duruşunu sessizce düzelt ve devam et. Acıya katlanarak oturmak zazenin amacı değildir.

Shikantaza: Sadece Oturmak

Genellikle "sadece oturmak" diye çevrilen shikantaza, en çok Dōgen ve Soto okuluyla ilişkilendirilen zazen biçimidir. Odaklanılacak bir nesne, sayma ve uygulanacak bir teknik yoktur. Dik ve uyanık oturursun; sesler, duyumlar ve düşünceler, onlara tutunmadan ya da onları itmeden, ortaya çıkıp geçer.

Bir çapa olmadığı için shikantaza başta belirsiz gelebilir. Birçok öğretmen onu bir süre nefes pratiğinden sonra tanıtır ve bunun pasif bir hayal kurma olmadığını vurgular. Onu ciddi biçimde keşfetmek istiyorsan, bir Zen grubuyla ya da öğretmenle oturmak pratiğe uygun bağlamı verir.

Ne Kadar Oturmalı?

Süreklilik uzunluktan daha önemlidir. Her gün on dakikalık bir oturuş, ara sıra yapılan bir saatten daha çok şey öğretir.

Zen merkezlerinde süreler değişir; bu yüzden üçüncü satırı sabit değil, tipik kabul et. Evde oturuşunu beşer dakika uzat ve yalnızca mevcut süre oturmuş hissettirdiğinde.

Çanlar ve Kinhin Yürüyüş Meditasyonu

Bir Zen salonunda kimse saate bakmaz. Zamanı ses işaretler. Soto Zen görgü kurallarına göre üç kez çalınan bir çan zazen dönemini açar, iki vuruş kinhinin başladığını bildirir ve tek bir vuruş zazeni kapatır. Birçok tapınak tahta çıtçıtlar da kullanır ve ayrıntılar yerden yere değişir. Enstrümanların kendisi için meditasyon çanları açıklandı yazısına bak.

Kinhin, oturma dönemleri arasında yapılan yürüyüş meditasyonudur. Soto tarzında salonda yavaşça yürürsün, çoğunlukla her tam nefes için yarım adım, eller göğüste birleştirilmiş halde: sol el gevşekçe kapalı, sağ el onun üzerini örter. Rinzai tapınakları genellikle daha hızlı yürür. Kinhin, pratiği kesintisiz tutarken bacakları dinlendirir; böylece dikkat molada değil, ayaklarda ve nefeste kalır.

Zamanlayıcıyla Evde Zazen

Bir zamanlayıcı salonun çanlarının yerini tutar, böylece zamana bakmadan oturabilirsin. İşte basit bir düzen:

1. Süreni seç. On dakika iyi bir başlangıç.
2. Bir başlangıç ve bir bitiş çanı kur. Arka plan sesini kapalı tut. Zazen geleneksel olarak müziksiz yapılır.
3. Daha uzun oturuyorsan kinhin ekle. Aralarında yürüyüş olan iki oturma dönemi için her tur başına bir zamanlayıcı kullan ya da kalkıp yürümek için işaret olarak bir aralık çanı kullan.
4. Telefonu kaldır. İlk çandan önce gözün önünden çek.

Bunu ücretsiz çevrimiçi meditasyon zamanlayıcısında yapabilirsin: bir süre seç, arka plan sesini Yok olarak bırak ve başlangıç ile bitiş çanlarının dönemi işaretlemesine izin ver. Sekmeyi açık ve cihazı uyanık tut. MindTime uygulaması aynısını ekran kilitliyken yapar; telefon başka bir odadayken ya da kinhin sırasında cebindeyken bu daha kolaydır. Aralık çanları rehberi, bir çanı yardım edecek ama bölmeyecek şekilde nasıl aralıklandıracağını anlatıyor.

Sessizlikte oturma hakkında daha fazlası için sessizlikte nasıl meditasyon yapılır yazısını oku. Zazeni içgörü pratiğiyle karşılaştırmak istiyorsan, Vipassana rehberi oturma ve yürümeye ilişkin benzer bir yaklaşımı ele alıyor.